نظام اقتصادی

نظام اقتصادی به عنوان یکی از مهمترین ارکان بنیان اقتصادی هر کشور نقش بسزایی در فرهنگ ٬  

 

معیشت و پیشرفت جوامع ایفا میکند٬پدیده‏هایی مثل فقر و ثروت ٬ عدالت و بی‏عدالتی و ایجاد انگیزه فردی

 یا عدم وجود آن همگی تحت تاثیر نظام اقتصادی و در چهارچوب آن به‏وجود می‏آیند.  

یک نظام اقتصادی مانند نظام اقتصادی سرمایه‌داری می‏تواند در ابتدا با تکیه یکسویه بر اصالت فرد و به  

 

رسمیت شناختن آزادی‏های نامحدود فردی و ارجحیت منافع فرد بر جمع ٬ زمینه ایجاد انگیزه فعالیت   

 

اقتصادی در افراد را به‏وجود بیاورد و با تکیه بر مکانیسم بازار مخصوصا در زمینه توزیع درآمد و مخالفت با  

  

دخالت دولت در فعالیت‏های اقتصادی ٬ فقر و تضاد طبقاتی را گسترش دهد و در پایان باعث افزایش  

 

نارضایتی و کاهش انگیزه اقتصادی در قشر ناراضی و در نهایت کاهش کارایی شود.  

همچنین یک نظام اقتصادی مثل نظام اقتصادی سوسیالیسم می‏تواند با تکیه بر اصالت جمع و به منظور  

 

 جلوگیری از پیامدهای مکانیسم بازار با تمرکز برنامه‏ریزی و نفی آزادی‏های فردی در زمینه مالکیت ٬ 

 

سرمایه‏گذاری‏انتخاب شغل و مصرف‏ضمن تامین معیشت عمومی در حد نیازهای اولیه و برقراری برابری  

  

نسبی ٬ امکان فعالیتهای اقتصادی افراد را سلب کرده و موجب بی‏انگیزگی فرد و پایین آمدن کارایی  

  

شود.پس لزوم شناخت نظام اقتصادی از دیدگاههای مختلف مطرح می‏شود.اولین دیدگاه این است که  

 

نظام اقتصادی به صورت واقعیتی درنظر گرفته شود.هدف٬شناختن اجزا نظام و سازوکار آن است اینکه یک  

 

نظام اقتصادی برای نیل به اهدافش چگونه عمل می‏کند و در مقایسه با سایر نظام‏ها تا چه حد توفیق   

 

داشته است.اما شناخت مبانی فکری نظام مورد توجه نمی‏باشد.نمونه این دیدگاه شنیستر و نوردیکه 

  

هستند که در کتاب «سیستمهای اقتصادی »تنها به توضیح نظامها‏های اقتصادی و عملکرد آنها پرداخته‏اند.

دومین دیدگاه به این شکل است که شناخت یک نظام اقتصادی را مستلزم شناخت مبانی فکری و ارزشی

 آن می‏داند٬زیرا نظام‏های اقتصادی در حقیقت با اصول و جهانبینی‏های متفاوت حاکم بر خود٬ساختارهای  

 

تصمیم‏گیری٬اطلاعاتی و انگیزشی متفاوتی را شکل می‏دهند و در صحنه عمل نیز از همدیگر متمایز  

  

می‏شوند.اما این مبانی فکری و اصول ارزشی نیز به عنوان یک واقعیت موجود نگریسته می‏شوند و  

  

اشکالات و کاستی‏های آن که در عملکرد و نظام اقتصادی و نتایج آن تاثیر می‏گذارد٬مورد توجه نیست.نمونه

 این دیدگاه هم ژوزف لاژوزی است که در کتاب «نظامهای اقتصادی» خود تا حدی مبانی فکری و    

ارزشی نظامهای اقتصادی را مورد توجه قرار داده است.  

شناخت نظام‏های اقتصادی توسط دو دیدگاه فوق ٬که با جداسازی «باید» از هست صورت می‏گیرد برای  

 

نظام سرمایه‏داری خصوصا سرمایه‏داری لیبرال بسیار مناسب است.زیرا اقتصاد دانان سرمایه‏داری ٬وظیفه  

 

خود را شناخت «هست»های اقتصاد میدانند و با جدا کردن آن از «باید»ها از خود رفع مسولیت می‏کنند و 

 

مسولیت پیامدهای زیان بار نظام اقتصادی را بر گردن نمی‏گیرند.در مواردی هم که ایشان از پیامدهای   

 

منفی احساس خطر کنند در پی ریشه یابی و ارائه راه حل برمی‏آیند.  

دیدگاه سوم آن است که علاوه بر شناخت عملکرد نظام اقتصادی و در قالب اصول فکری و ارزشی آن به 

   

عنوان واقعیت٬موضع‏گیری در برابر نارسایی‏ها و پیامدهای نامطلوب آن را وظیفه خود دانسته و برای رفع این 

 

مشکلات٬ارائه نظر یا پیشنهاد یک الگوی نظام اقتصادی را لازم می‏شمارد.نمونه این دیدگاه نیز اتا سیک با 

کتاب «نظامهای اقتصادی آیند» و شهید محمد باقر صدر با کتاب «اقتصاد ما» علاوه بر بررسی مکانیسم  

 

نظامهای اقتصادی سرمایه‏داری و سوسیالیستی و مبانی فکری آنها ٬ نظام اقتصادی پیشنهادی خود را نیز 

مطرح کرده‏اند.  

نظامهای اقتصادی٬دکتر حسین نمازی٬شرکت سهامی انتشار ۱۳۸۴ 

 

 

                                                                  بهاره توسلی 

نظرات 5 + ارسال نظر
الهام-همکلاسی 1388/01/27 ساعت 05:33 ب.ظ

بهاره خانوم چه عجب !!

خوشحالم که بالاخره به وب خودت سرزدی.منتظرمطالب بعدی

وزیبای توهستم.

خیلی ممنون از لطفت عزیزم!

زهرا 1388/01/27 ساعت 05:57 ب.ظ

مطلب قشنگی گذاشتی عزیزم ایشاا... همین طور خوب پیش بری!
قربونت...خداحافظ

ملیحه 1388/01/31 ساعت 03:50 ب.ظ

سلام بهار جون مطلبت خوشگل و زیبا و قشنگ بود خدانگهدار

ع . توسلی 1388/02/01 ساعت 04:30 ب.ظ

امیدوارم همتون موفق باشید استفاده کردم عزیزم وبلاگتون خیلی جالب ومتنوع بود ok

خیلی ممنون که از وب ما دیدن کردید.
امیدوارم که خواننده همیشگی ما باشید.
بهاره

بهار 1388/02/01 ساعت 05:00 ب.ظ

حتما عزیزم

چی حتماعزیزم؟

برای نمایش آواتار خود در این وبلاگ در سایت Gravatar.com ثبت نام کنید. (راهنما)
ایمیل شما بعد از ثبت نمایش داده نخواهد شد